«Σ' όσους γιατρούς υπάρχει φιλανθρωπία, εκεί υπάρχει και ο έρωτας για την επιστήμη.» Ιπποκράτης (460 π.Χ. – 370 π.Χ.)

Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος

Παρασκευή, 1 Ιουνίου 2012





Συστηματικός ερυθηματώδης λύκος
Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος είναι μια χρόνια φλεγμονώδης αυτοάνοση πάθηση, που χαρακτηρίζεται από ένα ευρύτατο φάσμα κλινικών εκδηλώσεων και από την παρουσία στο αίμα μιας πληθώρας αυτοαντισωμάτων. Τα αυτοαντισώματα αυτά είναι αντισώματα που στρέφονται κατά συστατικών του ίδιου του οργανισμού και τα οποία βρίσκονται μέσα ή έξω από τα κύτταρα ή πάνω στις κυτταρικές μεμβράνες. 


Η νόσος προσβάλλει όλες τις ηλικίες, αλλά είναι συχνότερη στις γυναίκες ηλικίας 20-45 ετών. Η αναλογία γυναικών προς άνδρες είναι περίπου 9:1, ενώ η αναλογία αυτή στα παιδιά και στους ηλικιωμένους είναι 3:1. Ο επιπολασμός της νόσου, δηλ. η συχνότητά της, στο γενικό πληθυσμό της χώρας μας, βρέθηκε πρόσφατα στο επίπεδο του 0,5‰ των ενηλίκων. Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος μπορεί  να προσβάλλει οποιοδήποτε όργανο ή σύστημα του ανθρώπου και γι’ αυτό χαρακτηρίζεται από ένα ευρύτατο φάσμα κλινικών εκδηλώσεων.


Συμπτώματα και κλινικά σημεία

Στα κυριότερα συμπτώματα και κλινικά σημεία της νόσου περιλαμβάνονται:
  • Αρθραλγίες, δηλ. αίσθηση μόνο πόνων στις αρθρώσεις, ή αρθρίτιδα, δηλ. φλεγμονή στις αρθρώσεις, που εκδηλώνεται με πόνο και σημεία φλεγμονής, όπως το πρήξιμο, η θερμότητα και η ευαισθησία στην πίεση των αρθρώσεων (Εικόνα 9-Α).
  • Διάφορες δερματικές βλάβες, όπως π.χ. το χαρακτηριστικό εξάνθημα στο πρόσωπο, που μοιάζει με πεταλούδα (Εικόνα 9-Β).
  • Φωτοευαισθησία, δηλ. εμφάνιση εξανθήματος στα ακάλυπτα μέρη του δέρματος αμέσως μετά από την έκθεσή τους στον ήλιο (Εικόνα 9-Γ).
  • Εξελκώσεις (πληγές) μέσα στο στόμα.
  • Τριχόπτωση.
  • Προσβολή των νεφρών που εκδηλώνεται με παρουσία ερυθρών αιμοσφαιρίων ή λευκώματος στα ούρα.
  • Προσβολή του κεντρικού ή περιφερικού νευρικού συστήματος.
  • Περικαρδίτιδα (Εικόνα 9-Δ), μυοκαρδίτιδα, αγγειίτιδα (Εικόνα 9-Ε).
  • Πλευρίτιδα (Εικόνα 9-Δ), πνευμονίτιδα.
  • Αναιμία, λευκοπενία, θρομβοκυτταροπενία.
  • Διάφορες γαστρεντερικές εκδηλώσεις.
  • Φαινόμενο Raynaud.


Εικόνα 9. Συστηματικός ευθηματώδης λύκος. Α: Οίδημα, δηλ. πρήξιμο, όλων των εγγύς μεσοφαλαγγικών αρθρώσεων των δακτύλων των χεριών λόγω αρθρίτιδας (βέλη), δηλ. φλεγμονής σε αυτές τις αρθρώσεις. Β: Χαρακτηριστικό εξάνθημα στο πρόσωπο (βέλη) που μοιάζει με πεταλούδα. Γ: Φωτοευαισθησία, δηλ. εξάνθημα που παρουσιάζεται στα ακάλυπτα μέρη του δέρματος, όπως εδώ στο πρόσωπο και στον τράχηλο, αμέσως μετά από την έκθεσή τους στον ήλιο. Δ: Ακτινογραφία θώρακος σε ασθενή με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο που αποκαλύπτει, πρώτον,  αύξηση της σιλουέτας της καρδιάς (ανοιχτά βέλη) λόγω παρουσίας υγρού στο περικάρδιο, δηλ. περικακαρδίτιδας, και δεύτερον, ύπαρξη υγρού στη θωρακική κοιλότητα, δηλ. ύπαρξη πλευρίτιδας (συμπαγές βέλος). Ε: Δερματικές βλάβες (βέλη) που οφείλονται σε αγγειίτιδα, δηλ. σε φλεγμονή στο τοίχωμα μικρών αγγείων.















 Είναι όμως σημαντικό να τονιστεί ότι δεν προσβάλλονται όλα τα όργανα σε όλους τους ασθενείς, γι’ αυτό και η πάθηση ποικίλλει από ασθενή σε ασθενή σε ό,τι αφορά την κλινική της έκφραση, τη βαρύτητα και την έκτασή της. Στην Εικόνα 9 είναι μερικά παραδείγματα κλινικών εκδηλώσεων του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου.

Θεραπευτική αντιμετώπιση
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια η πορεία του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου ήταν σοβαρή και η πρόγνωσή του δυσμενής. Σήμερα, χάρις στις σύγχρονες θεραπευτικές δυνατότητες η δυσμενής πρόγνωση έχει ανατραπεί, αφού μπορεί πλέον να επιτευχθεί πλήρης έλεγχος των κλινικών εκδηλώσεων και ύφεση της νόσου με την εφαρμογή του κατάλληλου για κάθε ασθενή θεραπευτικού σχήματος.
Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στη θεραπευτική αντιμετώπιση του συστηματικού ερυθηματώδους λύκου είναι:
  • Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα
  • Υδροξυχλωροκίνη
  • Γλυκοκορτικοειδή (Κορτιζόνη)
  • Ανοσορρυθμιστικά/ανοσοκατασταλτικά
    • Κυκλοφωσφαμίδη
    • Αζαθειοπρίνη
    • Μυκοφαινολική μοφετίλη
    • Κυκλοσπορίνη
    • Μεθοτρεξάτη
    • Λεφλουνομίδη
  • Διάφορα άλλα φάρμακα
    • Δαψόνη
    • Δαναζόλη
    • Ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη κ.ά.
  • Μελλοντικές προοπτικές
    • Βιολογικοί παράγοντες 

Το θεραπευτικό πρόγραμμα, που θα εφαρμοστεί σε ένα συγκεκριμένο ασθενή, δηλ. ποιο φάρμακο ή ποιος συνδυασμός φαρμάκων από τα παραπάνω ή και άλλα φάρμακα θα περιλαμβάνεται σε αυτό το πρόγραμμα, καθορίζεται από το θεράποντα γιατρό ρευματολόγο με βάση τα κλινικά δεδομένα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου ασθενούς. Άλλο είναι π.χ. το θεραπευτικό σχήμα που θα εφαρμοστεί σε μια ασθενή που έχει αρθρίτιδα, δερματικές βλάβες και πλευρίτιδα και άλλο σε μια ασθενή που έχει αρθρίτιδα, δερματικές βλάβες και προσβολή των νεφρών ή του κεντρικού νευρικού συστήματος.


0 comments:

Δημοσίευση σχολίου